İran'da yaşayan Kürt nüfusuna yönelik hukuk dışı uygulamalar, Kürdistan İnsan Hakları Ağı (KHRN) tarafından yayımlanan 2025 yılı raporuyla bir kez daha uluslararası kamuoyunun gündemine taşındı. Rapor, özellikle 103 idam cezası ve en az 900 tutuklama verisiyle, bölgedeki insan hakları ihlallerinin alarm verici düzeyde olduğunu ortaya koyuyor. Bu gelişmeler, İran'daki Kürtlerin yaşadığı sıkıntılar konusunda köklü sorunların devam ettiğini gösteriyor.
Kürt Topluluğuna Yönelik Yoğun Baskılar
KHRN raporunda yer alan bilgilere göre, geçen yıl boyunca İran güvenlik güçleri, Kürt bölgelerinde sayısız operasyona imza attı. Bu operasyonlar neticesinde en az 900 kişi keyfi şekilde tutuklandı ve çoğu dosyası şeffaf ve hukuki standartlara uygun olarak yürütülmedi. Tutuklama süreçlerinde sık rastlanan yargısız infazlar ve ifade alma sürecinde işkenceler raporun çarpıcı bulguları arasında yer aldı.
İdam Cezaları ve Kadın Cinayetleri
Rapor ayrıca, 2025 yılında İran’da 103 kişinin idam edildiğini kaydetti. Bu idamların büyük çoğunluğu siyasal gerekçelerle alındı ve Kürtler arasında ciddi bir korku iklimi yarattı. Ayrıca raporda, kadınlara yönelik artan şiddet ve cinayet vakaları da dikkat çekiyor, zira kadınların özellikle tutuklamalar sırasında daha ağır muameleye maruz kaldığı belirtiliyor.
Yargısal Süreçlerde Şeffaflık Eksikliği
KHRN verileri, İran mahkemelerinin Kürt tutuklulara karşı verdiği kararların çoğunda yargılamanın usule uygun yapılmadığını ve suçlamaların çok sık keyfi şekilde belirlendiğini ortaya koyuyor. Hukuki savunma imkanlarının kısıtlandığı, avukatlara erişimin engellendiği ve delillerin gizlendiği pek çok vaka bulunuyor.
Uluslararası Toplumun Rolü
İnsan hakları örgütleri, Uluslararası toplumun İran’daki bu hak ihlallerine karşı daha sert önlemler alması ve yaşananlardan daha fazla haberdar olunması gerektiğini vurguluyor. İran hükümetinin uygulamalarını sürdürülebilir kılmak yerine, uluslararası ilkeler doğrultusunda düzenlemeler yapması bekleniyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Özetle, 2025 raporu İran'da Kürtlere yönelik sistematik hak ihlallerinin sürdüğünü ve uluslararası insan hakları normlarının ciddi şekilde ihlal edildiğini ortaya koyuyor. Bu gelişmeler ışığında, önümüzdeki dönemde uluslararası basın ve insan hakları kurumlarının baskısının artması, ayrıca bölgesel istikrar için gerekli adımların atılması bekleniyor. Kürt halkının yaşadığı baskının azaltılması ve adil yargılanma haklarının güvence altına alınması acilen gündeme alınmalı.
