İran'da insan hakları ihlalleri son yıllarda arttığına dair veriler, 2025 yılı raporlarıyla bir kez daha ortaya kondu. Kürt İnsan Hakları Ağı (KHRN) tarafından yayımlanan son rapor, Kürt bölgelerinde hak ihlallerinin boyutunu gözler önüne seriyor. 103 idam cezası ve en az 900 tutuklama ile birlikte, kadın cinayetleri ve yargısız infazların da yaygın olduğu bildirildi. Bu veriler, İran’daki Kürt toplumunun karşı karşıya kaldığı ağır baskıları ve cezasızlığı gözler önüne seriyor.
Kürtlere Yönelik Sistematik Baskı ve Ceza Politikası
KHRN raporu, İran’da özellikle Kürtlerin yoğun yaşadığı bölgelerde devletin yoğun bir güvenlik politikası uyguladığını vurguluyor. 900’den fazla tutuklama arasında aktivistler, gazeteciler ve sosyal medya kullanıcıları da bulunuyor. Raporda, tutuklamaların büyük bir çoğunluğunun yargısız infazla sonuçlandığına dair ciddi iddialar yer alıyor. Ayrıca, politik nedenlerle ve etnik kimlik üzerinden gerçekleştirilen ihlallerin arttığına dikkat çekiliyor. KHRN, bu durumun uluslararası normlar ve İran anayasası ile açıkça çeliştiğini belirtiyor.
İdam Cezaları ve Kadın Cinayetleri
Raporda, 2025 yılında 103 kişinin idam edildiği bilgisi öne çıkıyor. Bu idamların büyük çoğunluğunun siyasi davalarla ilişkilendirildiği kaydediliyor. Yargısız infazların artması, ülkede adalet süreçlerine olan güveni zedeliyor. Ayrıca, kadınların maruz kaldığı şiddet ve cinayetler de raporda dikkat çekilen diğer bir boyut. Özellikle tutuklu kadınların kötü muamele ve işkence gördüğü bildiriliyor.
Uluslararası Tepkiler ve İnsan Hakları Girişimleri
İran’daki hak ihlallerine karşı Uluslararası Af Örgütü ve Human Rights Watch gibi kuruluşlar uyarılarda bulunuyor. KHRN, uluslararası toplumdan daha fazla müdahale ve yaptırım çağrısında bulunuyor. Özellikle Birleşmiş Milletler ve ilgili uluslararası mekanizmaların İran’a yönelik yaptırımları artırması bekleniyor.
Kürt Toplumunun Zorlu Geleceği
Rapor, İran'daki Kürt toplumunun karşılaştığı hak ihlallerinin devam edeceğine dair uyarılar içeriyor. Baskı politikalarının sürdüğü, idam cezalarının devam ettiği ve sivil toplumun susturulduğu ortamda geleceğe dair belirsizlikler büyüyor. Ancak, KHRN gibi kuruluşların raporları, uluslararası farkındalığın artırılması açısından kritik önem taşıyor. İnsan hakları ihlallerine karşı daha güçlü mekanizmaların oluşturulması gerekliliği bu raporla bir kez daha ortaya çıkıyor.
Sonuç ve Değerlendirme
KHRN’nin 2025 raporu, İran’da devam eden hak ihlallerinin boyutunu ve sistematik ceza politikasını ortaya koyuyor. Bu kapsamda 103 idam cezası ve 900’den fazla tutuklama ile birlikte, yargı sürecindeki adaletsizlikler ve etnik ayrımcılık ciddi bir sorun olmaya devam ediyor. Uluslararası toplumu harekete geçmeye ve bu ihlallere karşı daha etkin yaptırımlar uygulamaya çağıran rapor, İran’daki Kürtlerin maruz kaldığı zorlukların görünür kılınmasında önemli bir belge niteliğinde bulunuyor.
